FE POIS

FE POIS

FE POIS

Ogólna charakterystyka. Są to minerotroficzne torfowiska typu niskiego o mezotroficznym charakterze i odczynie neutralno-zasadowym, do lekko kwaśnego, przy czym za wartość graniczną uznaje się pH 5,5 (Wołejko i in. 2012). Torfowiska zasadowe wykształcają się najczęściej w strefie brzeżnej dolin rzecznych i zasilane są przez ruchliwe wody podziemne przenikające z warstw wodonośnych z przylegających obszarów wysoczyznowych. Torfowiska tego typu występują zazwyczaj w miejscu wysięku wód podziemnych o znacznej zawartości jonów zasadowych, głównie jonów wapnia. Torfowiska zasadowe są porośnięte przez zbiorowiska mszysto–turzycowe (mechowiska) i mają postać młak, torfowisk źródliskowych lub przepływowych. Bardzo ważną rolę fitocenotwórczą i diagnostyczną pełnią liczne gatunki mchów brunatnych. Są to siedliska dobrze uwodnione, a poziom wód gruntowych oscyluje zazwyczaj w pobliżu poziomu gruntu i jest względnie stabilny. W Polsce torfowiska zasadowe występują głównie w niższych położeniach górskich (do regla dolnego), na wyżynach, a także w północnej części niżu (Herbichowa, Wołejko 2004). Torfowiska zasadowe w Polsce dzielą się na trzy podtypy: młaki górskie (7230-1), torfowiska zasadowe Polski południowej (z wyłączeniem gór) i środkowej (7230-2), torfowiska źródliskowe i przepływowe Polski północnej (7230-3). Podział ten ma charakter regionalny i jest związany ze zróżnicowaniem warunków geologicznych, hydrogeologicznych i topograficznych panujących w różnych częściach kraju. W regionie północno-wschodnim siedlisko reprezentowane jest wyłącznie przez trzeci podtyp.

Charakterystyka i występowanie w obszarze Narwiańskie Bagna. W granicach obszaru PLH200002 Narwiańskie Bagna siedlisko 7230 reprezentowane jest przez zespół turzycy prosowatej i łuszczkowatej Caricetum paniceo-lepidocarpae, w tym jego zubożałe postaci z dominacją turzycy pospolitej Carex nigra, zbiorowisko trzcinnika prostego Calamagrostietum neglectae, mszysty wariant szuwaru turzycy dzióbkowatej Caricetum rostratae, a także niektóre postaci zespołu turzycy tunikowej Caricetum appropinquatae, włącznie ze zbiorowiskami silnie zarastającymi wierzbą rokitą Salix rosmarinifolia. Zbiorowiska roślinne zaliczone do typu 7230 występują na soligenicznych torfowiskach przepływowych, zasilanych przez wody podziemne, opadowe i roztopowe, poza zasięgiem długotrwale stagnujących rzecznych wód wezbraniowych. Zajmują przykrawędziowe partie doliny Narwi, zwłaszcza w bocznych basenach o genezie wytopiskowej. Siedlisko wykształca się pod wpływem ruchliwych wód podziemnych, przenikających do doliny z obszarów przyległych. Wody te zawierają różne ilości jonów zasadowych, w związku z czym odczyn siedliska jest zazwyczaj zasadowy ku lekko kwaśnemu, przy umiarkowanej zawartości pierwiastków biogennych. Gleba jest zazwyczaj dobrze uwilgotniona przez większą część sezonu wegetacyjnego, tym niemniej obserwowano siedliska noszące znamiona znacznego przesuszenia. W płatach Caricetum appropinquatae obserwuje się z reguły stagnowanie wody ponad powierzchnią gruntu, między kępami turzyc, przez cały sezon wegetacyjny.

Torfowiska typu 7230 występują w rozproszeniu, niemal na całej długości doliny Narwi w granicach obszaru. Większe powierzchnie zajmują w pobliżu wsi Radule, Kruszewo, Kurowo, Jeńki, Baciuty, Kolonia Bojary, na północ od Łap i Suraża, a zwłaszcza w uroczysku Rynki.

Zbiorowisko Caricetum paniceo-lepidocarpae rzadko wykształca się w formie typowej. Gatunkiem spajającym zbiorowisko pod względem florystycznym jest turzyca pospolita Carex nigra, obecna we wszystkich fitocenozach niejednokrotnie z dużym pokryciem (30-60%). Inne gatunki charakterystyczne klasy Scheuchzerio-Caricetea nigrae mają niewielkie pokrycie, choć są stale obecne. Należą do nich m.in. siedmiopalecznik błotny Comarum palustre, ponikło skąpokwiatowe Eleocharis quinqueflora, sit członowaty Juncus articulatus, gnidosz błotny Pedicularis palustris, turzyca łuszczkowata Carex lepidocarpa, a także turzyca prosowata Carex panicea. Liczne fitocenozy młak niskoturzycowych wykazują silne nawiązania do łąk. Łącznie w płatach doliczono się niemal 40 gatunków łąkowych. Przy niedoborze wody w podłożu zaznacza się obecność takich gatunków jak: pięciornik gęsi Potentilla anserina, jaskier rozłogowy Ranunculus repens, śmiałek darniowy Deschampsia cespitosa, wiechlina łąkowa Poa pratensis, koniczyna biała Trifolium repens.

W uroczyskach Rynki i Uhowskie Bieli opisywany typ siedliska reprezentuje szczególna postać zespołu turzycy tunikowej Caricetum appropinquatae, nawiązująca do Peucedano-Caricetum paradoxae, turzycowiska mszystego z turzycą tunikową, opisanego przez Pałczyńskiego (1975) z Kotliny Biebrzańskiej. Zespół Caricetum appropinquatae występuje w północnej i wschodniej części torfowiska Rynki, gdzie lokalnie tworzy mozaikę z zaroślami wierzby rokity Salix rosmarinifolia. Oprócz rokity w płatach zbiorowiska występują także wierzba szara i olcha, rzadziej brzozy. Stałymi składnikami runa są gatunki klasy Scheuchzerio-Caricetea nigrae – turzyca nitkowata Carex lasiocarpa, siedmiopalecznik błotny Comarum palustre, bobrek trójlistkowy Menyanthes trifoliata, gwiazdnica błotna Stellaria palustris, trzcinnik prosty Calamagrostis stricta a także liczne gatunki ziołorośli i łąk wilgotnych. Warstwa mszysta jest słabo rozwinięta i zazwyczaj nie przekracza 20% pokrycia, a tworzy ją głównie Calliergonella cuspidata, z niewielkim udziałem takich gatunków jak Fissidens adianthoides i Helodium blandowii. W badanych płatach wystąpiło od 17 do 30 gatunków (średnio 24), wśród nich znalazły się chronione oraz rzadkie i zagrożone gatunki rodzimej flory – jaskier wielki Ranunculus lingua, groszek błotny Lathyrus palustris oraz kukułka krwista typowa Dactylorhiza incarnata ssp. incarnata i kukułka krwista żółtawa Dactylorhiza incarnata ssp. ochroleuca.

Inne zbiorowiska reprezentujące siedlisko, z udziałem turzycy nitkowatej Carex lasiocarpa lub C. elata, charakteryzują się znacznym udziałem bobrka trójlistkowego Menyanthes trifoliata oraz gatunków ze związku Magnocaricion, głównie turzycy tunikowej Carex appropinquata, niekiedy także turzycy dzióbkowatej C. rostrata i obłej C. diandra

Powierzchnia i udział w obszarze. Torfowiska typu 7230 występują w 34 płatach o powierzchni od 0,07 do 35,11 ha i łącznie zajmują 90,38 ha, czyli 1,33% obszaru.

Stan zachowania w obszarze. Stan zachowania jest zły (U2), m.in. ze względu na ekspansję drzew i krzewów, nieliczny udział gatunków charakterystycznych i mchów.

Ranga w obszarze: ocena ogólna w SDF – C (znacząca)

Zagrożenia: istniejące – A03.03 zaniechanie / brak koszenia, I02 problematyczne gatunki rodzime, J02 spowodowane przez człowieka zmiany stosunków wodnych, J02.05.04 zbiorniki wodne, K02.01 zmiana składu gatunkowego (sukcesja); potencjalne – A03.03 zaniechanie / brak koszenia, J02 spowodowane przez człowieka zmiany stosunków wodnych, K02.01 zmiana składu gatunkowego (sukcesja). Główne zagrożenia to przesychanie w wyniku zmian stosunków wodnych, sukcesja wtórna, głównie ekspansja olchy i wierzb, a także związana z tym eutrofizacja.

Planu Ochrony Narwiańskiego Parku Narodowego Operat ekosystemów lądowych, bagiennych i leśnych, Białystok 2013 zespół autorski w składzie Dan Wołkowycki (kierownik prac) oraz Aleksander Kołos, Beata Matowicka, Monika Szewczyk, Jarosław Lickiewicz, Cezary Popławski, Rafał Karczmarewicz, Karol Danik